GIOVANNI PICO DELLA MIRANDOLA
Negli ultimi anni della sua breve vita scrisse il De ente et uno (1489)
preparato per dimostrare la concordia tra il pensiero di Platone e quello di
Aristotele.
Se il filosofo ateniese ha rappresentato durante il Rinascimento l'ideale della
vita contemplativa e lo Stagirita quello della vita attiva, della vita spesa
nella ricerca scientifica, nella perenne tensione conoscitiva, il tentativo di
conciliazione dei due filosofi risponde al desiderio di armonizzare le due
esigenze più profonde di Pico: l'ansia di conoscere e dominare la natura e,
quasi a completamento di questa, l'ansia di raggiungere Dio.
Caput primum.
In quo Platonicorum rationes narrat,
quibus volunt adstruere unum esse ente superius.
Aristoteles multis in locis respondere haec sibi invicem
et aequali esse ambitu dicit, unum scilicet et ens, verum
item et bonum. Sed de his postea. Resistit Academia cui
placet unum esse prius ente; prius autem cum dicunt et sim-
plicius intelligi volunt et communius. Quare et Deum (cuius
summa simplicitas) esse quidem unum dicunt, non tamen
esse ens; intra terminos item unius concludi primam
omnium materiam, rudem scilicet illam et informem, quae
tamen extra, ut volunt, entis limites est. Tum illud afferunt,
non idem esse quod uni opponatur et quod enti; opponi
autem enti quidem nihil, uni autem multitudinem, eadem
igitur lege qua et opposita censeri duo illa, ens et unum,
ut non converti, nec respondere invicem existimentur.
PICO DELLA
MIRANDOLA